Hiel: Alive and Kicking op café

De dichter Emanuel Hiel was een liberaal, humanist en een cultuurflamingant. Hij was een opgemerkte persoonlijkheid in Brussel en Schaarbeek tussen 1860 en 1899: bij de loge, in de gemeenteraad en op café.  Dit valt allemaal te lezen in de geëngageerde biografie die Alistair Dempsig over Hiel schreef.

Het Willemsfonds koos voor een receptie in een café met geuze en boterhammen met platte keis om dit boek voor te stellen. De opgemerkte gasten waren Lydia Deveen, achterkleindochter van de dichter, Alistair Dempsig, de auteur, Guy Vanhengel, vicepremier en Schaarbeeks ketje en Herman Mennekens, de performer van Hiels gedichten.

DE FLAMINGANT

Dempsig is er in zijn geëngageerde biografie van Hiel in geslaagd om het excentrieke kantje van de dichter op te roepen zonder zijn reële, ook politieke, invloed te onderschatten. Hiel heeft een belangrijke rol gespeeld in het binnenbrengen van het flamingantisme in Brussel, in de vrijmetselarij en in de liberale partij.  Zijn Vlaams engagement was  gericht op de taal en op de emancipatie van de Vlamingen in de hoofdstad.  Dit deed Herman Mennekens, initiatiefnemer voor dit boek, zeggen dat “het leest als een trip met de teletijdsmachine, terug naar de wortels van het Brussels cultuurflamingantisme. Hiel kwam op voor zijn taal, niet tegen België. Zijn verhaal blijft actueel”.

Lydia Deveen, socialistisch eresenator en achterkleindochter van de dichter, vroeg zich daarom ook af in haar inleiding tot het boek waarom Hiel als vrijzinnig, sociaal en progressief denker niet toetrad tot de nieuw opgerichte socialistische Belgische Werkliedenpartij (BWP) op het eind van de 19e eeuw. “Misschien omdat die niet voldoende Vlaamsgezind was?” suggereert ze. Hiel bleef de Liberale Partij trouw.  Guy Vanhengel gaf alvast een aanzet tot antwoord. “Zou het kunnen, Lydia, dat hij bij de Liberale partij was omdat hij een liberaal was?”  

DE LIBERAAL

Vicepremier Guy Vanhengel was vol lof voor Hiel. Al jaren citeert hij Hiel, net als Buls en Hoste, als voorbeelden van het Brussels sociaal en Vlaams liberalisme. “Bij het lezen van het boek van Dempsig over Hiel voelde ik me verbonden met de dichter voor meer dan één reden”,  grapte Vanhengel.  “Hiel was een deugniet, een autodidact, hij begon als correspondent voor een lokale krant, hij is jong getrouwd en had zijn eerste kindje ruim binnen de negen maand na zijn huwelijk (dat laatste gaat niet op voor mij, maar bon), hij was zeer jong ideologisch bevlogen, hij voelde zich sociaal betrokken, hij was bezeten van de emancipatorische kracht van het onderwijs, hij gaf les, hij was met centen bezig, al was het dan als een soort belastingontvanger, hij kwam uit Schaarbeek, hij was een fervent cafébezoeker”.

DE FILM

Zet uw TV eens een avond af, en duik onder in het leven van de tweede helft van de 19de eeuw, is de goede raag van Guy Vanhengel. In dit boekje kom je ook te weten wie de uitvinder is van het Gemeentefonds, wat de affaire Jozef Schoep was ( de man die een boete kreeg, omdat hij de geboorte van zijn zoontje in het Nederlands wou aangeven in Molenbeek), wie de uitvinder van het waterkanon was, en nog veel meer.

Herman Mennekens maakte voor het Willemsfonds nog een afsluitend kort filmpje: “De man die Hiel wou zijn”, waarin hij voor en in het huis van de dichter, nu bewoond door Achmed, enkele gedichten voordraagt.  Het filmpje met Herman Mennekens en Achmed is te zien op www.vldbrussel.be.

Alistair Dempsig, Emanuel Hiel. Essay over de emancipatie van de Vlamingen te Brussel, Willemsfonds Schaarbeek-Evere, 2011.